LIÊN NHỤC

Cây được trồng khắp nơi, ở nước ta mọc ở vùng ao đầm. Thu hái Sen vào các tháng 7 - 9, hái gương sen về lấy quả, bỏ vỏ phơi hay sấy khô làm thuốc.

Tính vị qui kinh:

Hạt sen vị ngọt sáp, tính bình, qui kinh Tâm, Tỳ, Thận.

Theo các sách thuốc cổ:

• Sách Bản kinh: vị ngọt bình.
• Sách Danh y biệt lục: hàn.
• Sách Lôi công bào chế dược tính giải: nhập 3 kinh Tâm, Vị, Bàng quang.
• Sách Bản thảo kinh sơ: nhập túc thái âm, dương minh kiêm nhập thủ thiếu âm.
• Sách Bản thảo tân biên: nhập 4 tạng: Tâm Tỳ Can Thận.

Thành phần chủ yếu:

Hạt sen có các thành phần: Hydrat Carbon, protid, lipid, calci, phosphor, sắt, raffinose, oxoushinsunine, N-normepavine.

Tác dụng dược lý:

A.Theo Y học cổ truyền:

Liên tử có tác dụng bổ tỳ chỉ tả, ích thận, cố tinh, dưỡng tâm an thần. Chủ trị các chứng Tỳ hư cửu tả, thận hư, di tinh, hoạt tinh, đới hạ, bứt rứt hồi hộp, mất ngủ.

Trích đoạn Y văn cổ:

• Sách Bản kinh: " bổ trung dưỡng thần, ích khí lực".
• Sách Bản thảo thập di: " làm cho tóc đen, không già ( lệnh phát hắc, bất lão).
• Sách Bản thảo cương mục: " giao tâm thận, hậu trường vị, cố tinh khí, cường gân cốt, bổ hư tổn, lợi nhĩ mục ( làm rõ tai sáng mắt), trừ hàn thấp, chỉ tỳ tả cửu lỵ, xích bạch trọc, phụ nữ băng trung đới hạ, các bệnh về huyết".

B.Kết quả nghiên cứu dược lý hiện đại:

Chất oxoushinsunine trong hạt sen có khả năng ức chế ung thư mũi họng.

Ứng dụng lâm sàng:

1.Trị tiêu chảy, lỵ mạn tính do tỳ hư:

• Liên nhục 12g, Hoàng liên 5g, Đảng sâm 12g sắc uống.
• Sâm linh Bạch truật tán ( Hòa tễ cục phương): Đảng sâm, Bạch linh, Bạch truật, Hoài sơn, Biển đậu, Liên nhục, Ý dĩ đều 10g, Cát cánh, Sa nhân, Trần bì đều 6g, Cam thảo 4g sắc uống hoặc làm thuốc hoàn tán uống.

2.Trị di tinh, hoạt tinh, băng lậu, đới hạ do thận hư:

• Liên thực hoàn: Liên nhục, Ba kích, Phụ tử, Bổ cốt chỉ, Sơn thù, Phúc bồn tử, Long cốt lượng bằng nhau, tán bột mịn hồ làm hoàn, mỗi lần uống lúc đói 10g với nước muối nhạt.

3.Trị mất ngủ do suy nhược thần kinh thể tâm hỏa vượng:

• Bài Táo nhân thang: Toan táo nhân, Liên tử, Viễn chí, Phục thần, Phục linh, Hoàng kỳ, Đảng sâm đều 10g, Trần bì 5g, Cam thảo 4g, sắc nước uống.

Liều lượng thường dùng và chú ý:

• Liều thường dùng: 6 - 15g.
• Trường hợp thực nhiệt và đại tiện táo bón không nên dùng.